---
title: "Co to jest krytyczne obciążenie wyboczeniowe i krytyczna prędkość obrotowa oraz jak się je oblicza?"
url: "https://pl.zimm.com/wiki/co-to-jest-krytyczne-obciazenie-wyboczeniowe-i-krytyczna-predkosc-obrotowa-oraz-jak-sie-je-oblicza/"
datePublished: "2025-12-16T13:08:44+00:00"
dateModified: "2026-05-21T09:42:04+00:00"
author: "jonathan-mildner"
lang: pl
canonical: "https://pl.zimm.com/wiki/co-to-jest-krytyczne-obciazenie-wyboczeniowe-i-krytyczna-predkosc-obrotowa-oraz-jak-sie-je-oblicza/"
markdown: "https://pl.zimm.com/ai/wiki/co-to-jest-krytyczne-obciazenie-wyboczeniowe-i-krytyczna-predkosc-obrotowa-oraz-jak-sie-je-oblicza.md"
categories: "Pytania i odpowiedzi dotyczące naszych produktów, Podnośniki śrubowe"
---

## Dwa fundamentalne testy stabilności, które są niezbędne dla bezpieczeństwa i funkcjonalności długich śrub podnoszących w podnośnikach śrubowych.

Przy projektowaniu podnośników śrubowych, zwłaszcza w zastosowaniach z długimi skokami podnoszenia, sama nośność napędu i moc silnika nie wystarczą. Niezbędne jest sprawdzenie dwóch dodatkowych fizycznych ograniczeń samej śruby: krytycznego obciążenia wyboczeniowego przy obciążeniu ściskającym oraz krytycznej prędkości obrotowej przy obracających się śrubach. Nieprzestrzeganie tych granic może prowadzić do odkształceń, drgań/wibracji, a w skrajnych przypadkach do uszkodzenia systemu.

### 1. Krytyczne obciążenie wyboczeniowe

Długa, smukła śruba, poddana wysokiej sile ściskającej, zachowuje się jak pręt i może nagle wygiąć się – na długo, zanim sam materiał zostałby przeciążony. Efekt ten nazywany jest wyboczeniem. Maksymalna siła ściskająca, jaką śruba może przenieść bez wyboczenia, to krytyczne obciążenie wyboczeniowe.

#### Kiedy wymagane jest sprawdzenie?

Zawsze, gdy śruba jest obciążona głównie ściskaniem. W przypadku długich śrub, obliczenie obciążenia wyboczeniowego musi być zawsze wykonane przed obliczeniem statycznej nośności.

#### Obliczenia:

Obciążenie wyboczeniowe oblicza się za pomocą wzorów Eulera lub Tetmajera. Zależy ono zasadniczo od następujących czynników:

- Długość śruby bez podparcia (L): Maksymalna odległość między nakrętką a punktem, w którym śruba jest osadzona. Jest to decydujący czynnik wpływający na stabilność.
- Średnica rdzenia śruby (dkern): Śruba o większej średnicy rdzenia jest bardziej odporna na wyboczenie.
- Sposób łożyskowania/ podparcia: Sposób podparcia końców śruby (np. zamocowany-luźny, zamocowany-zamocowany) jest uwzględniany przez współczynnik korekcyjny.

Siła robocza nie może przekraczać około 80% dopuszczalnej siły osiowej, a odporność na wyboczenie (stosunek krytycznego obciążenia wyboczeniowego do obciążenia roboczego) powinna wynosić zazwyczaj od 3 do 6. Ponieważ obliczenia są złożone, w podręcznikach technicznych i katalogach zazwyczaj zamieszczane są wykresy, z których można bezpośrednio odczytać dopuszczalną siłę nacisku w zależności od wolnej długości śruby.

### 2. Krytyczna prędkość obrotowa (nkrit)

W przypadku bardzo długich, obracających się śrub może się zdarzyć, że przy określonych prędkościach obrotowych śruba wpadnie w silne drgania rezonansowe. Śruba zaczyna się mocno uginać i „trzepotać” . Prędkość ta nazywana jest prędkością krytyczną i należy jej unikać za wszelką cenę.

#### Kiedy wymagane jest sprawdzenie?

Zawsze w przypadku konstrukcji, w których śruba obraca się – zwłaszcza w przypadku konstrukcji z nakrętką jezdną i długimi wrzecionami podnoszącymi o wyższych prędkościach obrotowych.

#### Obliczenia:

Prędkość krytyczna zależy od tych samych czynników, co obciążenie wyboczeniowe:

- Długość śruby bez podparcia (L): Odległość między punktami łożyskowania/ podparcia śruby.
- Średnica rdzenia śruby (dkern): Sztywniejsza, grubsza śruba pozwala na wyższe prędkości.
- Sposób łożyskowania/ podparcia: Sposób podparcia śruby jest uwzględniany przez współczynnik korekcyjny.
- Zasada bezpieczeństwa: Maksymalna prędkość robocza nie może przekraczać około 80% teoretycznej prędkości krytycznej, aby zapewnić bezpieczny margines od częstotliwości rezonansowej. Instrukcje techniczne zazwyczaj zawierają diagramy ułatwiające określenie dopuszczalnej prędkości.

Jeśli kontrola wykaże przekroczenie jednej z granic, należy wprowadzić zmiany konstrukcyjne – np. wybrać śrubę o większej średnicy, zmienić położenie łożyska, dodać dodatkowe podpory lub zmniejszyć prędkość obrotową (np. poprzez skok gwintu śruby). Gwarantuje to, że system z podnośnikami śrubowymi pozostanie bezpieczny, stabilny i niezawodny w całym zakresie pracy.